INDO-INSTRO-ROCK REPERTOIRE THE THIRD MAN THEME (HARRY LIME THEME) (c) 1949 Anton Karas The Third Man Theme is misschien wel de ultieme Indo-Rock klassieker en dit nummer zal dankzij hun sprankelende studio uitvoering in 1963  voor altijd aan The Crazy Rockers verbonden blijven. Toch waren het The Tielman Brothers, die deze citer filmcompositie van Anton Karas in 1962 arrangeerden tot wat het is geworden als Indo-Rock instrumental. Oude bandopnamen van o.a. Sam Patty (†) zijn hiervan het levende bewijs. In 1986 schreef ik eerder een overzicht van deze 'classic' instrumental voor het blad "Let's Go!", maar herschrijven was beslist noodzakelijk omdat er sindsdien een schat aan informatie is bijgekomen. De originele uitvoering werd geschreven en uitgevoerd door Anton Karas en is gebaseerd op een melodie, die Karas in een oefenboek voor citer studie tegenkwam. Regisseur Carol Reed zocht naar filmmuziek, die precies de sfeer van Wenen zou weergeven, maar het moest geen walsmuziek zijn. Tijdens zijn zoektocht naar lokaties voor de film hoorde hij Karas spelen in een wijntuin en hij zou met zijn citermuziek de juiste toets toevoegen. Graham Greenes scenario, over de geheimzinnige Harry Lime (Orson Welles) in het naoorlogse Wenen, werd een klassieke zwart/wit film. Holly Martins, een schrijver van pulp westernverhalen, komt aan in het platgebombardeerde Wenen om er te gaan werken in de zaak van zijn jeugdvriend Harry Lime. Aangekomen blijkt dat die overreden werd door een vrachtwagen. Later verneemt hij dat Lime betrokken was bij enkele duistere zaken. Wanneer Martins te weten komt dat er bij de dood van zijn vriend een mysterieuze derde man aanwezig was, begint zich in zijn geest een samenzweringstheorie te ontplooien. Daarmee komt hij wel in het vaarwater van de Britse onderzoeker Major Calloway…..en dat alles begeleid door spookachtige klanken van de citer. The Third Man wordt door velen beschouwd als één van de beste klassieke thrillers aller tijden. Videoclip: Anton Karas op de citer (YouTube) Anton Karas (1906-1985) leerde met zijn 12 jaar de citer te bespelen en als 17 jarige begon hij in wijntuinen op te treden, wat hij 28 jaar volhield, totdat Carol Reed op zijn pad kwam in 1949. De speciale sound van de citer in de film was erg moeilijk te kopieëren, want tijdens de opname van de muziek-track voor de film was de citer op een kleine keukentafel geplaatst op de houten studiovloer. De microfoon was heel laag opgehangen, zo'n 25 cm boven de vloer op een meter afstand van het tafeltje. Die opname werd toen verder gemanipuleerd met track dubbing door de opnametechnicus. Toen er al snel vraag kwam naar de filmmuziek, werd de tune van Karas op plaat uitgebracht. Anton trad door geheel Europa op en in 1951 maakte hij zelfs een tournee van 32 weken door de USA. In 1952 opende hij zijn eigen wijntuin met de toepasselijke naam: "Weinschenke Zum Dritten Mann". Trailer The Third Man op YouTube Toch zou de bestseller in Amerika op naam komen van het orkest Guy Lombardo & his Royal Canadians. De Canadees Guy Lombardo was naast orkestleider ook een fanatiek beoefenaar van het speedboat racen. Het bijzondere van zijn uitvoering uit 1949 was dat er een solorol was weggelegd voor zijn gitarist Don Rodney. De bekende Nashville studio gitarist Hank Garland nam eind 1949 een pure gitaarversie voor Decca op. Hank speelde op bijna alle Everly hits uit hun beginperiode en was de sologitarist op de Elvis classics: A Fool Such As I, Surrender, I Got Stung, It's Now Or Never, Little Sister en Are You Lonesome Tonight. Een ernstig auto ongeluk in 1961, waarbij hij hersenletsel opliep, maakte een einde aan zijn schitterend sessie werk. Chet Atkins gaf in 1951 voor zijn RCA album "Stringin' Along" zijn eigen typische pickin' interpretatie aan de song. Andy Tielman moet het orgineel en een of meer van deze oudste gitaaruitvoeringen reeds in Indonesië gehoord hebben. Zelf kende ik de beroemde citer melodie alleen van de radio in de 50-er jaren, maar de herinneringen van Peter Riethof aan The Third Man,  die hij eerder voor een radiozender vertelde zijn interessant genoeg om hierbij op te tekenen. Mijn passie voor muziek is eigenlijk begonnen met de melodie van The Third Man. Dat zat zo. Omstreeks 1950 ging ik als klein jongetje regelmatig met mijn ouders naar de dierentuin van Wassenaar. Die dierentuin bestaat nu niet meer en we gingen met de bus vanuit het Centraal Station, wat toen nog Staatsspoor heette, naar Wassenaar. Ik ging uiteraard in eerste instantie om naar de wilde dieren te kijken, maar bij het olifantenverblijf was ik naast de olifanten in 2e instantie 'gebiologeerd' door de muziek die daar op de achtergrond gedraaid werd. Dat was The Third Man van Anton Karas en deze melodie is altijd heel sterk tot mijn verbeelding blijven spreken. The Crazy Rockers The Crazy Rockers hadden reeds zo'n 1,5 jaar ervaring opgedaan in Duitsland, als ze in de zomer van 1962 door Eddie Kok gecontracteerd werden voor optredens in zijn dansclub Sheherazade in Scheveningen. Ze speelden daar dan in hun witte pakken in het ultraviolette neonlicht en waren in het bezit van Jazzmaster gitaren, een batterij Fender versterkers en Klemt echolettes. Dat was nog niet vertoond in Nederland en dat jaar bouwden ze reeds zo'n grote faam op dat wanneer ze in de zomer van 1963 terug kwamen er buiten reeds een lange rij voor de ingang van Sheherazade stond te wachten. Radio Veronica maakte live opnamen van de band. Jos van Vliet zelf zanger van het bandje The Starfighters begon met een fanclub en bracht ze in contact met Hans Kellerman van Delta records. Ze duiken de studio in met een aantal fans, die voor het achtergrond spektakel op "Mamma Pappa Twist" zullen zorgen. Overigens bestaat er een acetate van The Tielman Brothers van deze compositie van Andy Tielman uit 1962. Dat weten we dankzij een uitzending op radio Vokabel, waar Dick Zuidwijk en Leon Donnars 40 jaar later voor de etherpremière zorgden. Dan is er de legendarische opname van "The Third Man", een nummer wat zij reeds in 1962 in de Sheherazade speelden. Het zal best zo zijn dat The Crazy Rockers het nummer eerder door The Tielman Brothers hebben horen spelen en ook The Black Dynamites speelden het nummer reeds in 1962, maar de unieke klankkleur van The Crazy Rockers gaf het nummer een extra dimensie mee. Als Indo-Rock team speelden ze hun repertoire op een erg spontane en progressive stijl. Het staande drumwerk van Sydney Rampersad met zijn onnavolgbaar ritme op de bas-drum en een typisch Zuid-Amerikaanse Kawna-slag zat in zijn bloed. Woody Brunings zorgde met zijn ritmegitaar voor nog een speciaal Zuid-Ameriaans tintje in het geheel. Harry Berg die anders dan Andy Tielman wilde klinken, de stuwende staccato gitaar van Eddy Chatelin en de strakke baslijn van Pim Veeren maakten het populaire 5-tal compleet. De single werd vooral door Radio Veronica goed ontvangen en ze verschijnen er zelfs mee op TV. De plaat werd ook nog eens in België, Duitsland, Engeland, Denemarken, Zweden, Italië en Portugal uitgebracht. Verrassend genoeg was op hun LP "Drivin' with The Crazy Rockers" in 1964 een andere versie met een iets sneller tempo en andere klankkleur te vinden. Generale repetitie voor een TV optreden. The Crazy Rockers hebben in 1963 met hun uitvoering de toon gezet en The Third Man werd daarna door zowat alle Indo bands nagedaan, tot aan het te vroege invalfoutje van Pim Veeren toe. Momenteel zijn er bandopnamen van live uitvoeringen uit die tijd aan mij bekend van The Strangers, Rex Rockets 5, The Fender Rollers, The Raylettes en The Instigators. Bijzonder op dreef op de bühne zijn ook de Duitse bands The Saturns en The Team Beats met hun perfecte Jazzmaster Indo sound. Van hun landgenoten The Gisha Brothers werd in 1965 een opname voor CBS gemaakt en van de Amsterdamse band The Blue Rhythms is enkele jaren geleden een onuitgebrachte Duitse studio opname uit 1965 boven water gekomen. Uniek is de opname van Los Iracundos uit 1965. Deze oorspronkelijk uit Uruguay afkomstige gitaarband maakte in Argentinië voor RCA een aantal opnamen, die duidelijk waren geïnspireerd door de sound van onze Indo bands. Hun Third Man Theme kwam uiteraard  op de markt met zijn Spaanse titel El Tercer Hombre Sydney († 23-10-81)  voor het laatst in actie tijdens de Rock & Roll Revival Show 30-05-1981 De originele arrangementen van The Crazy Rockers werden in feite in 1979 weer voor het eerst opgepakt door The Explosion Rockets uit de regio Den Bosch / Tilburg. Hun sologitarist Bart Strik (†) kreeg al snel de titel The Jazzmaster King opgeplakt, vanwege zijn spectaculaire gitaarwerk. Wel was er reeds in 1977 een LP van Strato verschenen, waarop The Third Man te vinden was. Strato was de naam voor een instrumentale studio-formatie uit Den Bosch met Indo gitarist Guus Silooy (ex- Little Remy & The Flying Rockers). Andy Tielman ging in 1979 na vele jaren afwezigheid weer op tournee met zijn nieuwe Tielman Brothers formatie door Nederland  en met producer Henk van Broekhoven werd in de Telstar studio o.a. ook Harry Lime Theme opgenomen. Eddy Chatelin gaat niet lang daarna op pad met zijn New Crazy Rockers (met Marja van der Toorn aka Sugar Lee Hooper op drums) en maakt in 1981 ook een opname van The Third Man voor CNR Op 30 mei 1981 is er dan de grote spektakel show Rock & Roll Revival in de Houtrusthallen, waar de originele Crazy Rockers met Sidney uiteraard ook The Third Man voor het voetlicht brengen. De nieuwe term Indo-Rock werd daarna vrij snel gemeengoed en tot op de dag van vandaag duurt de revival van Indo bands voort, waarbij ook The Third Man niet op het repertoire mag ontbreken. Uit de 90-er jaren zijn de "Crazy Rockers" covers van Eddy & The Crazy Jets (Eddy C. Band), The Sky Devils en The Blue Moon Rockers Volgens de befaamde Amerikaanse Faber gids werd in 1963 het totaal aantal verkochte uitvoeringen van The Third Man Theme geschat op meer dan 40 miljoen! Ik ga hier nu een selectie van aan aantal interessante covers de revue laten passeren. Eddie Cochran maakte een opname in 1959, die als Song Of New Orleans en later ook als The Fourth Man Theme werd uitgebracht en de componist Jerry Capehart had duidelijk meer dan een beetje van het origineel geleend. Een rockin' instrumental maakte Mickey Baker in 1959 ervan op zijn Atlantic single en dat dat kan gezegd worden van Amerikaanse artiesten als The Champs, The Maybees, The Virtues, The Rockin' Rebels, Buddy Harman Combo en Tom & Jerry. Allemaal zeer interessante opnamen uit de periode 1959-1963. Goede versies met gitaren op de voorgrond werden gemaakt door de orkesten van o.a. Billy Vaughn, Xavier Cugat en Herb Alpert.  Een briljante Jazzmaster uitvoering werd in 1963 door The Breakaways uit  Melbourne, Australië op de plaat gezet. De bandleden waren immigranten uit Schotland, India en Canada. In Japan was The Third Man ook bijzonder populair bij rock gitaristen. Fraai gitaarwerk is te horen bij Terry & the Blue Jeans en Hiroshi Tsuzumi & his All Stars Wagon (een van allereerste instrumentale rockbands uit Japan). Spectaculair klinken ook Derek Petersen and The Escapades een Zuid-Afrikaanse gitaarband bestaande uit kleurlingen.  Zoals altijd behoren Scandinavische gitaar bands tot de absolute top en de Harry Lime Theme van The Strangers uit Zweden, met Spotnicks invloeden en lange echo, is dan ook zeer opwindend te noemen. De typisch Scandinavisch stijl met snelle gitaarloopjes is te beluisteren bij de Noorse band The Vikings.  We moeten ook Jörgen Ingmann noemen, omdat hij toch door veel Indo gitaristen bewonderd en soms ook nagespeeld werd (Echo Boogie, Anna, Donauwellen, Amorada, Violetta enz.). Na de Belgische hawaiian uitvoering van The Waikikis (Palette 1963) komen The Jokers in navolging van Los Indios Tabajaras in 1965 met een accoustische gitaar vertolking op de proppen. Tot slot van dit overzicht van de rockin' 60's guitars wil ik een uniek collector's item noemen en dat is de studio outtake van The Beatles. George Harrison inproviseert er zo'n 1,5 minuut op los met zijn maatjes. In Nederland komt de onvergetelijke melodie van Anton Karas in Brabant in 1973 weer volop in de belangstelling te staan, dankzij de uitvoering van De Migra's. Een populaire band voor de grote dancings en ze hebben ook goed naar The Crazy Rockers geluisterd. De Derde Man wordt ook veel door de opkomende piratenzenders van Nederlands repertoire gedraaid. Nog gekker wordt het in 1978 met Boemerang uit het Brabantse Mill. Als je hun oudbollige afbeeldingen op de LP hoezen bekijkt zou je de formatie totaal verkeerd kunnen beoordelen. Hun Derde Man heeft net als die van De Migra's iets zeer aanstekelijks en wat te denken van Sunday. We weten dat The Tielman Brothers en The Strangers het op hun repertoire hadden in de sixties, maar de covers zijn na het origineel van The String-A-Longs op een hand te tellen. Als toepasselijk repertoire voor de populaire aprés-ski Tiroler feesten kon ook een disco versie van De Derde Man van De Rambo's niet uitblijven. In het buitenland maken de pop legendes The Band een opname in 1973 voor Capitol en in Duitsland wordt Der Dritte Mann door de bekende gitaristen Ladi Geisler, Ricky King en Gary Cliff in de periode 1977-1979 op de plaat gezet. Erg veel bijval krijgt de disco uitvoering van The Shadows uit 1981 en onze eigen Dixie Aces coveren deze arrangementen weer in 1993. De Zweedse band The Moonriders brengen de uitvoering van The Vikings in 1986 opnieuw tot leven en ook The Spotnicks komen een jaar later met hun eigen interpretatie van de Harry Lime Theme. Zeer vermeldingswaardig is de opname van The Revelaires uit Antwerpen, zij hebben zich in 1998 laten inspireren door de oude single van The Maybees. Nadat uiteindelijk ook een live medley met The Third Man Theme van The Ventures in 1996 in Japan is verschenen is de cirkel rond, want alle instrumentale topgroepen hebben de klassieke compositie van Anton Karas nu ooit uitgevoerd. THE THIRD MAN / HARRY LIME THEME COLLECTION Onderstaand volgt een opsomming van een aantal interessante opnamen van The Third Man. Veel meer versies van voornamelijk orkesten, pianisten, organisten e.d. zijn te vinden op de zeer informatieve site voor instrumentale lichte muziek: http://www.spaceagepop.com/thirdman.htm ARGENTINIË Los Iracundos (RCA 1965) El Tercer Hombre! AUSTRALIË The Breakaways (W&G 1963) BELGIË Francis Goya (?) The Jokers (Arcade 1965) The Revelaires (Echo 1998) The Waikikis (Palette 1963) CANADA The Midgets (Plaza 60s) DENEMARKEN Jørgen Ingmann (Metronome 1963)                                DUITSLAND Can (?) DISCO! Gary Cliff (Polydor 1977) Ladi Geisler (Intercord 1977) The Gisha Brothers (CBS 1965) Ricky King (Epic 1979) The Memories (MC 80s) Werner Müller (Polydor 1960) medley! Horst Wende (Polydor 60s) accordeon medley! ENGELAND Winnifred Atwell (Decca 50s) honky tonk piano! The Beatles (60s') studio outtake! Kevin Neill (EMI 1974) The Shadows (Polydor 1981) The Shadows (Polydor 1981) live studio! The Torero Band (Regal 1968) FINLAND The Blazers (2000) Heikki Laurila (Decca 1963) FRANKRIJK Claude Ciari (Sunset 70s) Le Troisiéme Homme! Marcel Dadi (EMI 1982) ITALIË Bruno Battisti D'Amario (?) Il Terzo Uomo! Pino Calvi (?) Il Terzo Uomo! Augusto Righetti (Start) Il Terzo Uomo! JAPAN The Blue Comets (Columbia 68) The Royal Guitar Ensemble (Regal 70s) Terry & The Blue Jeans (King 1963) Terry & The Blue Jeans (King 1969) 2e versie Hiroshi Tsuzumi & his All Stars Wagon (King 1961) JAMAICA The Skatalites (Foundation 1997) Fourth Man Ska! Granville Williams Orchestra (?) Fourth Man Ska! NEDERLAND Boemerang (Elf Prov. 1978) De Derde Man! The Blue Moon Rockers (Rarity 1999) The Blue Rhythms (Storz 1965) The Crazy Rockers (Delta 1963) The Crazy Rockers (Delta 1964) alt LP version Dixie Aces (Heyligers 1993) Frans Doolaard (Philips 1975) Eddy & The Crazy Jets (Disco Sound 1992) The Explosion Rockets (Guitar 1980) Jack Jackson (Polydor 1977) De Migra's (Delta 1973) De Derde Man! The New Crazy Rockers (CNR 1981) De Rambo's (90s) De Derde Man! The Sky Devils (Rarity 1997) Strato (CNR 1977) The Tielman Brothers (Killroy 1979) NIEUW ZEELAND Graeme Bartlett (Impact 60s) OOSTENRIJK Anton Karas (1949) TSJECHIË Ales Sigmund (80s) USA Herb Alpert & his Tijuana Brass (A&M 1965) Chet Atkins (RCA 1951) Mickey Baker (Atlantic 1959) The Band (Capitol 1973) Big Tiny Little (Brunswick 50s) honky tonk piano! Earl Bostic (King 50s) The Champs (Challenge 60s) Eddie Cochran (Liberty 1959) Fourth Man Theme Xavier Cugat (Mercury 62) The Exotic Guitars (Ranwood 70s) Hank Garland (Decca 1950) Buddy Harman Combo (WB 1962) Los Indios Tabajaras (RCA 1965) Guy Lombardo & his Royal Canadians (Decca 1949) Johnny Maddox (DOT 50s) The Maybees (Terry 60s) Eddie Peabody (DOT 50s) Perry & Kingsley (Vanguard 70s) moog! The Rockin' Rebels (60s) Arthur Smith (MGM 50s) The Tennessee Guitars (Bell 1967) The Three Suns (RCA 50s) Tom & Jerry (Mercury 60s) Billy Vaughn (DOT 1956) The Ventures (live in Japan 1996) medley! The Virtues (Strand 1961) ZWEDEN The Moonriders (Triola 1986) The Spotnicks (Mill 1987) The Strangers (Polydor 1962) The Violents (Sonet 1964) live Star-Club! Met dank aan Peter Riethof, met wie ik sedert 1986 gestart ben met het verzamelen van verschillende uitvoeringen van The Third Man Theme. Geraadpleegde bronnen: 40 Jaar Crazy Rockers - Inge Dümpel/Woody Brunings (april 2000) Eastern Age (Erinnerungen Eines Crazy Rockers - Woody Brunings) - Helmut Wenske (Pandora 1984) Piet Muys, september 2002